Các đại biểu dự khai mạc Lễ hội Phủ Vàng xã Hoằng Giang.

Dự khai mạc lễ hội có các đồng chí: Hoàng Ngọc Dự, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã; Lê Bá Hải, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy; Trần Anh Tuyển, Phó Bí thư, Chủ tịch UBND xã; các đồng chí UVBTV Đảng ủy, UVBCH Đảng bộ xã; đại diện lãnh đạo các xã bạn; cán bộ công chức các cơ quan trên địa bàn; các doanh nghiệp trên địa bàn xã; Bí thư các chi bộ; Trưởng các thôn, đông đảo nhân dân và du khách thập phương cũng đã về dự lễ hội.

Đồng chí Nguyễn Quang Khánh, UVBTV Đảng ủy, Phó Chủ tịch UBND xã, Trưởng Ban tổ chức Lễ hội phát biểu khai mạc.

Phủ Vàng toạ lạc trên núi Chùa, thôn Đại Điền xã Hoằng Giang, vùng đất bên núi bên sông hữu tình, hoà quyện với thiên nhiên. Từ xa xưa, phủ Vàng không chỉ là nơi để người dân Hoằng Giang và các xã quanh vùng hướng vọng tâm linh mà còn là địa điểm thu hút đông đảo nhân dân và khách thập phương trong vùng lân cận quanh ngã ba Bông về tỏ lòng hướng vọng tới đệ nhất Thánh Mẫu Liễu Hạnh – một trong 4 vị thần “tứ bất tử” của Việt Nam (Sơn Tinh, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử, Liễu Hạnh Thánh Mẫu).

Đồng chí Hoàng Ngọc Dự, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã đánh trống khai hội.

Theo truyền thuyết kể lại: Khi Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc dẹp giặc Thanh, tới phủ Vàng cho quân dừng chân nghỉ ngơi và vào phủ dâng hương kính lễ, được Thánh Mẫu báo mộng, bày kế sách đánh giặc nên đã thu được thắng lợi. Khi Nguyễn Huệ lên ngôi vua, lấy niên hiệu Quang Trung đã tri ân thánh Mẫu và ban sắc phong là: chế thắng bảo hoà Diệu Đại Vương – Đệ Nhất Thánh Mẫu. Phủ Vàng xưa có cổng ngoài cùng giáp sông Mã là nghi môn ngoại, đến cổng trong là nghi môn nội, nghi môn nội có 3 cửa (gọi là cửa tam quan), hai bên có hai hộ pháp oai vệ. Lối lên toà bái đường phải đi qua gần trăm bậc đá, hai bên có đôi rồng chầu vào rất uy linh. Tiếp đến là hồ bán nguyệt thả sen thơm ngát, long lanh đáy nước in trời. Cấu trúc của toà bái đường đồ sộ với 2 tầng 8 mái theo kiểu chồng diêm, các đầu đao cong vút nâng đỡ mái ngói mũi hài thanh thoát. Trong cùng là toà thượng điện gắn liền với toà bái đường theo hình chữ đinh. Cùng với toà bái đường, chính tẩm thì hậu cung phủ Vàng có 3 gian, quanh năm thường đóng kín, chỉ có ngày lệ, ngày tuần mới mở cửa thắp hương cúng lễ. Nơi đây đặt khám thờ, có tượng Thánh Mẫu và Tứ Vị Hồng Nương. Trên có treo một bức đại tự chữ Hán “mẫu nghi thiên hạ”, phía ngoài cột cái bái đường có đôi câu đối: Đế khuyết, tam giáng sinh thập phuơng Thánh hoá – Thiên nam, tứ bất tử vạn cổ Mẫu nghi”. Phủ Vàng hàng năm được dân làng tổ chức 3 kỳ lễ hội vào tháng giêng, tháng 3 và tháng 6 âm lịch với nghi thức rước kiệu, cúng tế và các trò vật, kéo co, trọi gà, hát chèo, hát ghẹo....vv Trong đó, chính lễ được người dân tổ chức vào ngày 1 đến ngày 3 tháng 3 âm lịch hàng năm – dịp Tết Thanh Minh cũng là ngày kỵ của Thánh Mẫu Liễu Hạnh.

Biểu diễn Tú Huần của làng Qùy Chử tại lễ hội.

Lễ hội Phủ Vàng xã Hoằng Giang hấp dẫn du khách bởi sự đan xen, hòa quyện giữa những nghi thức trang trọng như: tế lễ, hầu đồng với các hoạt động văn hóa dân gian sôi nổi, đặc sắc. Tiêu biểu cho hệ thống các nghi lễ trong lễ hội Phủ Vàng là nghi lễ hầu đồng gắn với hát văn. Giữa làn khói hương mờ ảo, giọng hát văn, tiếng trống phách, đàn nguyệt, sáo nhị vang lên, lúc dìu dặt, khoan thai, khi dồn dập cùng với động tác lắc lư, nhún nhảy, tâm trạng biến hóa của thanh đồng… khiến không gian lễ hội trở nên huyền ảo.

Rước cỗ tại Lễ hội.

Những năm gần đây, Phủ Vàng Linh Từ dần đã trở thành điểm nhấn tâm linh tín ngưỡng của đông đảo nhân dân và du khách thập phương trong hành trình du lịch văn hóa tâm linh, nhớ về nguồn cội. Mỗi năm, đã có hàng trăm lượt du khách từ nhiều tỉnh và trong tỉnh Thanh Hoá tìm về Phủ Vàng xã Hoằng Giang dâng hương kính Mẫu, vãn cảnh đền. Nằm trên núi Chùa, thôn Đại Điền xã Hoằng Giang ngày nay, đây còn là địa điểm kết nối di tích phủ Vàng với các đền lân cận như: đền cô Bơ, đền Hàn Sơn, đền bà Triệu... là điểm đến ý nghĩa trong tuyến du lịch sông Mã của du khách.

Tế nữ quan của làng Phượng Mao tại Lễ hội.

Lễ hội Phủ Vàng năm 2026 diễn ra từ ngày 17 đến 19 tháng 4 (tức ngày 1 đến ngày 3 tháng 3 năm Bính Ngọ) với nhiều hoạt động sôi nổi như: trống hội, múa tú huần, hát chầu văn, tế nữ quan, chèo chải và nhiều trò chơi, trò diễn hấp dẫn như làm hương, bịt mắt bắt vịt, bịt mắt đập niêu đất…

Theo chương trình, sau khai mạc, trong khuôn khổ lễ hội còn có nhiều hoạt động văn hóa, trò chơi dân gian, thi đấu thể thao và giao lưu văn nghệ của các thôn, đơn vị trên địa bàn.

Tuy nhiên, tối 17/4, trên địa bàn xã Hoằng Giang xảy ra trận mưa đá kèm theo gió lốc, gây thiệt hại nhiều nhà ở và hoa màu của Nhân dân. Trước tình hình đó, cấp ủy, chính quyền địa phương đã tập trung chỉ đạo các lực lượng khẩn trương rà soát, hỗ trợ Nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai.

Để bảo đảm an toàn và tạo điều kiện tập trung khắc phục thiệt hại sau mưa đá, Ban Tổ chức lễ hội đã điều chỉnh chương trình hoạt động trong ngày 18/4. Theo đó, nhiều nội dung phần hội như các trò diễn dân gian, một số phần thi truyền thống và đêm giao lưu văn nghệ của các thôn, đơn vị dừng tổ chức.

Các nghi lễ chính của lễ hội vẫn được duy trì trang nghiêm, bảo đảm gìn giữ nét đẹp văn hóa tâm linh truyền thống của địa phương. Trong những ngày diễn ra lễ hội, Nhân dân và du khách vẫn đến dâng hương, vãn cảnh tại Phủ Vàng.

Việc điều chỉnh chương trình lễ hội thể hiện tinh thần chủ động của địa phương trong ứng phó với thiên tai, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa hoạt động văn hóa truyền thống và nhiệm vụ ổn định đời sống Nhân dân sau ảnh hưởng của thời tiết cực đoan.

Thanh Qúy