Đồng chí Nguyễn Thế Hữu, Bí thư Chi bộ thôn Đông Khê phát biểu khai mạc.

Dự, chung vui cùng làng có đồng chí Lê Đình Thao, Phó Trưởng Ban Kinh tế xã hội HĐND xã; các đồng chí đại diện các ngành, đoàn thể, cán bộ, công chức xã Hoằng Giang; cán bộ, nhân dân và con em làng Đông Khê cũng đã về dự hội.

Hội làng Đông Khê xã Hoằng Giang diễn ra tại đình làng – nơi thờ Quan đại thần Lưu Đình Chất.

Văn nghệ chào mừng.

Theo các cụ cao niên trong làng Đông Khê, đến khoảng thế kỷ 15, 16 làng vẫn chỉ là khu dân cư nhỏ bé sống quây quần trên gò đất cao mà người dân thường gọi tên “cồn Lằn”. Phía Đông làng có sông Môn chảy qua. Có lẽ bởi vậy, mà về sau làng được đặt tên Đông Khê (làng có dòng sông nhỏ chảy ở phía Đông). Cũng theo thần phả của làng, người đầu tiên đến vùng đất này khai khẩn ruộng đồng, đánh bắt tôm cá… là vợ chồng ông Lưu Bá Linh. Về sau, có người họ Đoàn cùng đến sinh sống. Dù là nơi sinh cơ, lập nghiệp của một số ít gia đình buổi ban đầu, nhưng người Đông Khê từ rất sớm đã ý thức việc chuyên tâm học hành, tu luyện đạo đức. Trong số đó, nổi tiếng nhất là hậu duệ của hai dòng họ Lưu - Đoàn: Lưu Đình Chất và Đoàn Tất Đạt.

Sinh năm 1566, Lưu Đình Chất là con trai của Lâm Quận công Lưu Đình Thường (Thưởng). Theo sử liệu, ông đỗ đạt khá muộn. 42 tuổi, Lưu Đình Chất tham gia thi Đình, đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân (Hoàng giáp), ông được phong chức Đô cấp sự trung (chức quan đứng đầu một cơ quan trong sáu khoa giúp việc sáu bộ thời Lê - Trịnh).

Với nhiều đóng góp quan trọng, Lưu Đình Chất được triều đình phong kiến Lê - Trịnh thăng Đô ngự sử, rồi Tá lý công thần, Thượng thư Bộ hộ, Tham tụng (Tể tướng), Thiếu bảo tước Phúc Quận công. Khi mất (thọ 62 tuổi), ông được truy tặng Thiếu sư.

Về làng Đông Khê hôm nay, trong không gian làng quê cổ kính, thanh bình là đền thờ và mộ quan đại thần Lưu Đình Chất uy nghiêm, linh thiêng. Quan đại thần Lưu Đình Chất là tấm gương sáng về tinh thần hiếu học cũng như đạo đức làm người, làm quan để các thế hệ con cháu kính ngưỡng và noi theo…

Lễ hội làng Đông Khê năm 2026 diễn ra trong 2 ngày với nhiều hoạt động phong phú, như: Lễ tế nam quan, tế nữ quan, rước cỗ và dâng lễ của các gia đình, dòng họ, giao lưu văn nghệ và nhiều trò chơi hấp dẫn như: Thi làm hương, kéo co, bóng chuyền hơi, đi cầu phao…

Trong không khí tưng bừng của lễ hội truyền thống làng Đông Khê (xã Hoằng Giang), hội thi làm hương – một nét sinh hoạt văn hóa độc đáo của làng nghề hơn 300 năm tuổi – đã thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, cổ vũ. Không chỉ là cuộc tranh tài khéo léo của các nghệ nhân, hội thi còn tái hiện sinh động những giá trị văn hóa, tâm linh gắn bó lâu đời với nghề làm hương truyền thống.

Thi làm hương được tổ chức ngay tại đình làng.

Theo các bậc cao niên trong làng, nghề làm hương ở Đông Khê đã tồn tại hơn ba thế kỷ, gắn với đời sống tâm linh của cộng đồng. Trong lễ hội, các đội thi mang đến những bí quyết gia truyền được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Hương truyền thống được làm hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên như nhựa trám làm chất kết dính, than hoa giúp hương cháy đều, bột bài tạo mùi thơm thanh nhẹ và tăm hương từ tre già vót tròn, dẻo dai.

Điểm hấp dẫn nhất của hội thi nằm ở kỹ thuật se hương – công đoạn đòi hỏi sự khéo léo và kinh nghiệm của đôi bàn tay người thợ. Hỗn hợp bột thảo mộc phải được phối trộn đúng tỷ lệ, đủ độ ẩm; khi se, lớp bột phải bám đều từ gốc đến ngọn, tạo nên nén hương tròn, nhẵn và cân đối. Sau đó, hương được phơi dưới nắng và gió tự nhiên để đạt độ khô hoàn hảo, tránh nứt vỡ.

Ban giám khảo đánh giá sản phẩm dựa trên nhiều tiêu chí khắt khe như mùi thơm dịu nhẹ, độ cháy đều và đặc biệt là nghệ thuật “đậu tàn”. Bên cạnh đó, là khả năng làm nhanh, đẹp và đều. Một nén hương đạt chuẩn khi cháy hết, tàn hương uốn cong thành vòng tròn trên đầu tăm mà không rơi xuống – dấu hiệu được người dân quan niệm mang lại may mắn và sự chứng giám của thần linh.

Hội thi không chỉ tôn vinh bàn tay tài hoa của người thợ mà còn góp phần gìn giữ ký ức nghề truyền thống. Làn khói hương trầm mặc lan tỏa khắp không gian lễ hội như sợi dây kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa con người với cõi tâm linh. Qua đó, thế hệ trẻ thêm hiểu và tự hào về nghề cổ truyền của quê hương, góp phần giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa làng nghề Đông Khê trong đời sống hôm nay.

Giữa nhịp sống hiện đại nhiều biến đổi, những nén hương mộc mạc của làng Đông Khê vẫn lặng lẽ tỏa hương, như một lời nhắc nhớ sâu lắng về cội nguồn và những giá trị bền bỉ của văn hóa làng quê Hoằng Giang, xứ Thanh.

Thanh Qúy