Trong đời sống văn hóa của làng quê Việt Nam, Đình làng luôn giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Không chỉ là nơi thờ tự các vị thành hoàng, Đình còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng, nơi gắn kết cộng đồng và lưu giữ ký ức lịch sử của mỗi làng. Trải qua nhiều thế hệ, đình làng trở thành biểu tượng của cội nguồn, của truyền thống và bản sắc văn hóa địa phương. Mái đình cong vút, sân đình rộng mở và những mùa lễ hội rộn ràng đã tạo nên nét đẹp riêng của làng quê. Đình Đức Giáo là một công trình như vậy, không chỉ mang giá trị về kiến trúc truyền thống, ngôi đình còn gắn liền với lễ hội dân gian giàu bản sắc, nơi hội tụ những sinh hoạt văn hóa cộng đồng được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Mỗi dịp lễ hội, Đình Đức Giáo lại trở thành nơi gặp gỡ, giao lưu của nhân dân trong và ngoài vùng gần xa.
Toàn cảnh di tích lịch sử văn hoá và kiến trúc nghệ thuật Đình làng Đức Giáo Đình Đức Giáo ngoài tên gọi chính ra còn có các tên gọi khác như đình thờ thành hoàng làng, là nơi thờ tự Giao Linh Cao Sơn tôn thần, Lê Phụng Hiểu, Nguyệt Nga công chúa và phối thờ những người đỗ đạt có công với làng xã. Đình thờ các vị tiên hiền làng Đức Giáo. Di tích nằm tại thôn Đức Giáo xã Hoằng Hợp cũ ( nay là Hoằng Giang mới). Ấn tượng đầu tiên khi đặt chân tới Đình Đức Giáo chính là vẻ cổ kính, trang nghiêm mà vẫn gần gũi, hài hòa với không gian làng quê. Theo truyền thống dân gian và các tư liệu lịch sử địa phương, đình được khởi dựng từ thời hậu Lê (thế kỷ XVII – XVIII). Đình thiết kế theo kiểu chữ Đinh (T), với ngôi tiền đường nằm ngang 3 gian hai chái mở rộng. 2 chái có chiều dài 12,7 m, chiều rộng 8,25m, diện tích xây dựng 100,4m2và ngôi chính tẩm (hậu cung ) 3 gian nằm dọc. Phần gian: gian thứ nhất rộng 2,64m, gian thứ 2 rộng 3,05m, gian thứ ba rộng 2,64m. Ngôi chính tẩm 3 gian, là ngôi dọc tiếp giáp tiền đình, ngôi chính tẩm dài 6,4m, rộng 6,3m, diện tích xây dựng 41m. Ngôi tiền đình là công trình cổ quý, cột tròn và 2 dọc, xà dọc 2 lớp trên dưới ( thượng, hạ) xà hình chữ nhật xoi chỉ chạm cọc cầy kỳ hoành vuông gồm phía sau có 2 hàng xà phủ, 8 hàng xà hoành, phía trước có 11 hàng xà hoành, 3 hàng xà phủ, tàu gỗ, rui mè lim, lợp 2 lớp ngói.
Kết cấu kiến trúc ngôi tiền đình Bài trí thờ trong đình cũng vô cùng độc đáo: gian giữa có hương án tiền, hương án thời Lê, sơn son thiếp vàng, chạm trổ tứ linh, tứ quý. Phía trên hương án có bức đại tự đề “ thánh cung vạn tuế” nghĩa là “ Đức thánh muôn năm” chạm khắc tinh vi, sơn son thiếp vàng. Tiếp đến là sập chân quỳ thời Lê chạm trổ tứ linh, chen tứ quý đường nét trau chuốt bố cục hài hoà, sơn son thiếp vàng. Tiếp đến là kiệu long khảm chạm khắc tinh vi, bố cục hợp lý, sơn son thiếp vàng. Gian bên tả bài trí thờ các vị quan tước có công với làng xã. Gian bên hữu thờ các vị có công với làng. Ngôi chính tẩm ( hậu cung ) thờ các vị có công lớn với làng và được nhà nước phong làm thần của làng: Cao Sơn Đại Vương- Thần hoàng làng, Lê Phụng Hiểu- phúc thần Thành hoàng làng, Nguyệt Nga công chúa – Phúc thần làng. Ba vị có long ngai giao ỷ, thần vị được chạm trổ, sơn khắc mang đậm mỹ thuật thời Lê. Trong cung có tàn lộng hòm sắt, ống đựng sắc, hộp đựng thần phả, còn 2 bản thần phả, 10 đạo sắc phong từ thời Lê đến thời Nguyễn phong có các vị thần giao cho làng Đức giáo phụng thờ.
Kiệu bà đã được sửa chữa nâng cấpTrải qua sự biến thiên của thời gian, Đình Đức Giáo vẫn lưu giữ được nhiều yếu tố kiến trúc cổ cuối thời Hậu Lê và thời Nguyễn, trở thành minh chứng sinh động cho nghệ thuật kiến trúc truyền thống của cha ông ta để lại. Không chỉ có giá trị về kiến trúc, Đình Đức Giáo còn là không gian văn hóa gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của người dân địa phương thông qua lễ hội truyền thống được tổ chức hằng năm vào ngày mùng 7-8/2 âm lịch. Lễ hội đình là dịp để cộng đồng tưởng nhớ và tri ân các vị thành hoàng làng – những người có công với quê hương, đồng thời cầu mong cho cuộc sống bình an, mùa màng tươi tốt và làng quê ngày càng phát triển. Lễ hội Đình Đức Giáo được tổ chức trang trọng với hai phần chính: phần lễ và phần hội. Phần lễ diễn ra trong không khí linh thiêng, với các nghi thức truyền thống như lễ rước cỗ của thôn, các dòng họ, các gia đình từ nhà văn hoá về Đình để tế lễ. Thực hiện nghi lễ tế nam quan, nữ quan theo nghi thức cổ truyền. Những nghi lễ này được thực hiện trang nghiêm với sự tham gia của các bậc cao niên, đại diện cộng đồng và nhân dân trong làng. Tiếng trống, tiếng chiêng cùng lời xướng tế tạo nên không gian trang trọng, thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với tiền nhân, đồng thời góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa tâm linh lâu đời.
Sau phần lễ trang nghiêm là không khí rộn ràng, sôi nổi của phần hội, với nhiều trò chơi trò diễn văn hóa dân gian đặc sắc như: múa chèo chải, bắt vịt, đập niêu đất, đi cầu khỉ, cùng các trò chơi thể dục thể thao như bóng chuyền hơi, kéo co thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia. Nổi bật nhất là trò diễn dân gian múa chèo chải được nhân dân làng Đức Giáo khôi phục và gìn giữ thực hành. Điệu múa mô phỏng động tác chèo thuyền trên cạn, kết hợp hát đối đáp, ca ngợi công đức các vị thần, cầu mưa thuận gió hòa và cuộc sống bình yên.Tiếp đến là trò đập niêu đất cũng là một hoạt động vui nhộn được nhiều người hưởng ứng. Người tham gia bịt mắt và tìm cách đập trúng chiếc niêu đất treo phía trước trong tiếng cổ vũ rộn ràng của khán giả. Trò chơi vừa mang tính giải trí vừa thể hiện sự khéo léo, phán đoán của người chơi, đồng thời mang ý nghĩa cầu mong xua tan những điều không may và hướng đến những điều tốt đẹp trong cuộc sống.
Có thể thấy rằng, mỗi trò chơi dân gian trong phần hội của lễ hội Đình Đức Giáo đều mang những sắc thái riêng, vừa tái hiện đời sống sinh hoạt truyền thống của người dân làng quê, vừa góp phần làm phong phú thêm không gian văn hóa của lễ hội. Thông qua những hoạt động ấy, các giá trị văn hóa dân gian được gìn giữ và truyền lại cho thế hệ trẻ, đồng thời tạo nên sức hấp dẫn đối với nhân dân và du khách khi đến với lễ hội. Chính sự hòa quyện giữa nghi lễ trang nghiêm và sinh hoạt nghệ thuật dân gian đặc trưng đã tạo nên nét riêng có, làm nên sức hấp dẫn bền bỉ của lễ hội Đình Đức Giáo qua nhiều thế hệ.
Nếu chưa một lần đến với lễ hội Kỳ Phúc Đình Đức Giáo, mời bạn hãy một lần ghé thăm để cảm nhận không khí rộn ràng của ngày hội làng, chiêm ngưỡng vẻ đẹp kiến trúc cổ kính của ngôi đình và hòa mình vào những trò chơi dân gian đậm đà bản sắc. Trong không gian ấy, mỗi người sẽ thêm hiểu và thêm yêu những giá trị văn hóa truyền thống của làng quê việt.
Trang Nhung – Trung tâm cung ứng dịch vụ công