Độc đáo nghi lễ rước nước trong lễ hội Kỳ Phúc nghè làng Vĩnh Gia.

12049 lượt xem

Thứ Tư, 25/03/2026

Trong đời sống tín ngưỡng của người Việt, nhiều lễ hội truyền thống luôn gắn liền với những nghi thức mang tính biểu tượng sâu sắc. Nếu ở nhiều địa phương, điểm nhấn của lễ hội thường là các nghi lễ rước sắc phong, rước kiệu thánh hay tế lễ truyền thống, thì tại nghè làng Vĩnh Gia (xã Hoằng Giang), nghi lễ rước nước từ sông Mã về nghè lại trở thành một nét độc đáo, đặc trưng riêng, vừa mang ý nghĩa tâm linh vừa phản ánh mối quan hệ gắn bó bền chặt giữa cộng đồng cư dân với môi trường tự nhiên. Chiều ngày mùng 6 tháng 2 âm lịch, trong khuôn khổ lễ hội Kỳ Phúc, Nghè làng Vĩnh Gia long trọng tổ chức nghi lễ rước nước một nghi lễ truyền thống đã được gìn giữ và truyền nối qua nhiều thế hệ.

Nghè làng Vĩnh Gia tọa lạc ngay bên bờ sông Mã – con sông lớn của xứ Thanh, nơi từ lâu đã trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng đời sống kinh tế, văn hóa và tinh thần của cư dân trong vùng. Xuất phát từ tư duy nền văn hoá nông nghiệp lúa nước, nước luôn được xem là yếu tố khởi nguồn của sự sống, là điều kiện căn bản cho sự sinh sôi và phát triển của cộng đồng. Đối với người dân Vĩnh Gia, dòng sông Mã không chỉ là nguồn nước tự nhiên phục vụ sinh hoạt và sản xuất mà còn là một biểu tượng thiêng liêng, nơi hội tụ linh khí của đất trời. Chính vì vậy, nghi lễ rước nước từ sông Mã về đền để dâng lễ thánh đã trở thành một phần không thể thiếu trong lễ hội Kỳ Phúc của làng.

Chủ tế thực hiện nghi lễ dâng hương báo cáo và xin phép thánh để thực hiện lễ rước nước vào đền

Theo trình tự truyền thống, Đoàn làm lễ rước nước gồm: đội tế nam quan, nữ quan, làng văn, làng nhạc, làng từ trong trang phục truyền thống. Đầu tiên, chủ tế dâng hương tại hậu cung báo cáo thánh xin phép làm lễ rước nước, tiếp đến 2 người trong đội tế nam quan khiêng chum đựng nước ra phía trước sân đền. Từ đây sẽ phân công 2 người trong đội tế nữ quan khiêng chum đựng nước, có phủ khăn đỏ lên trên. Theo luật lệ, chỉ có nam giới mới được vào trong hậu cung, còn nữ giới không được phép vào.

Đội hình đoàn rước nước

Đội rước với đầy đủ cờ hội, đội tế nam quan, nữ quan, nước xuất phát từ nghè làng trong không khí trang nghiêm với đầy đủ cờ lọng, trống chiêng, đội hình nghi trượng, 1 người đội đồ lễ, 1 người bê mâm muối gạo, tiền vàng. Dẫn đầu đoàn là các bô lão, đội tế nam quan, nữ quan trong trang phục truyền thống, tiếp đến là đông đảo nhân dân tham gia. Đoàn rước nước sẽ lấy nước từ bến đò Phùng sông Mã về đền Tô Hiến Thành. Đoàn sẽ lái thuyền ra giữa dòng sông để lấy nước, vì người dân tin rằng nguồn nước này là linh thiêng nhất, tượng trưng cho sự tinh khiết và nguồn sống dồi dào. Tại đây, nghi thức lấy nước được thực hiện một cách cẩn trọng và thành kính. Nước sông được múc vào chum sứ, sau đó được rước về đền trong tiếng trống chiêng vang vọng và sự thành tâm của người dân. Khi đến sân đền, hai người trong đội tế nam sẽ khiêng nước vào trong đền, chủ tế sẽ dâng hương cẩn cáo lễ rước nước đã hoàn thành.

Đoàn rước nước đi thuyền ra giữa sông Mã để lấy nước

Giờ đây nghi lễ rước nước không chỉ là một hoạt động nghi lễ mà còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc: từ dòng nước tự nhiên của sông Mã trở thành “nước thiêng” trong không gian thờ tự, gắn kết giữa thiên nhiên và đời sống tâm linh của cộng đồng. Thể hiện triết lý sống hài hòa giữa con người và thiên nhiên của cư dân nông nghiệp truyền thống. Nước được rước về đền để phục vụ các nghi thức tế lễ, đồng thời mang ý nghĩa thanh tẩy không gian thờ tự và cầu mong cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, đời sống nhân dân ấm no, bình yên. Nghi lễ vì thế vừa là sự thực hành tín ngưỡng vừa là biểu hiện của niềm tin cộng đồng đối với các lực lượng siêu nhiên gắn liền với tự nhiên.

Thực hiện nghi lễ lấy nước vào chum sứ

Bên cạnh giá trị tâm linh, nghi lễ rước nước còn góp phần củng cố sự gắn kết cộng đồng. Trong quá trình tổ chức, từ các bô lão, đội tế lễ đến đông đảo người dân trong làng đều tham gia với những vai trò và trách nhiệm riêng. Chính sự tham gia ấy tạo nên một không gian sinh hoạt văn hóa chung, nơi truyền thống được tái hiện và tiếp nối. Qua mỗi mùa lễ hội, nghi thức rước nước không chỉ được thực hành mà còn được truyền dạy, góp phần bảo tồn ký ức văn hóa và bản sắc của cộng đồng cư dân ven sông.

Đoàn rước nước khiêng nước từ bến đó Phùng quay về Đền

Không dừng lại ở nghi lễ rước nước mang đậm dấu ấn tín ngưỡng, lễ hội Kỳ Phúc nghè làng Vĩnh Gia còn tiếp tục mở ra nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc trong những ngày tiếp theo từ ngày mùng 7-10/2 âm lịch.