Trong không gian linh thiêng, đoàn lãnh đạo xã đã thành kính dâng hương, hoa và lễ vật, bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Quốc Mẫu Hà Thị Cai – bậc tiền nhân có công chiêu dân lập làng Nghĩa Hương, góp phần bảo hộ dân lành và đặc biệt là giúp Bình Định Vương Lê Lợi thoát khỏi vòng vây của quân Minh trong những năm đầu khởi nghĩa Lam Sơn. Hoạt động dâng hương là sự thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, nhắc nhở các thế hệ hôm nay trân trọng, gìn giữ và phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống của quê hương.

Theo các tài liệu lịch sử và truyền thuyết dân gian, Quốc Mẫu Hà Thị Cai tên húy là Hà Thị Cai, sinh tại làng Quan Nội, nay thuộc phường Nguyệt Viên, tỉnh Thanh Hóa. Trong thời kỳ khởi nghĩa Lam Sơn, khi Bình Định Vương Lê Lợi bị quân Minh truy đuổi phải vượt sông Mã sang vùng đất làng Sở (nay là làng Nghĩa Hương), bà đã che chở, chỉ dẫn nơi ẩn náu an toàn, giúp ông thoát khỏi hiểm nguy. Sau khi đánh tan quân Minh, lên ngôi Hoàng đế, vua Lê Thái Tổ đã đón bà về kinh đô phụng dưỡng và tôn phong bà là Quốc Mẫu. Khi bà qua đời, nhà vua đã tổ chức lễ tang trọng thể và cho lập đền thờ, hằng năm cúng tế theo nghi lễ, lấy ngày 12 tháng Chạp âm lịch làm ngày giỗ chính.

Lễ giỗ Quốc Mẫu Hà Thị Cai được tổ chức trang trọng với các nghi thức truyền thống như rước cỗ, tế lễ, dâng hương, do đội tế xã Hoằng Giang và các đội tế của các địa phương lân cận thực hiện. Dịp này, tại khu di tích còn diễn ra nhiều hoạt động văn hóa tâm linh đặc sắc như hát văn, tế lễ cổ truyền, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương về tham dự, chiêm bái.

Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, di tích “Quốc Mẫu linh từ” đã trở thành điểm tựa tâm linh quan trọng của Nhân dân trong vùng. Năm 1995, di tích được UBND tỉnh công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh. Những năm gần đây, Đảng ủy, UBND, Ủy ban MTTQ xã đã quan tâm đầu tư, tôn tạo, mở rộng khuôn viên di tích theo hướng khang trang, uy nghiêm. Năm 2018, địa phương triển khai xây dựng cổng nghi môn, đường vào, tường rào bao quanh với tổng mức đầu tư trên 1 tỷ đồng, từ nguồn hỗ trợ của cấp trên và xã hội hóa; công tác kêu gọi công đức nhận được sự hưởng ứng tích cực của con em xa quê và du khách thập phương.

Tọa lạc bên dòng sông Mã thơ mộng, tựa núi, hướng sông với thế đất “sơn thủy hữu tình”, Đền thờ Quốc Mẫu Hà Thị Cai không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng linh thiêng mà còn là điểm đến hấp dẫn trong hành trình du lịch tâm linh của địa phương, góp phần giáo dục truyền thống lịch sử, bồi đắp lòng tự hào quê hương cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Thanh Quý